نوین کراد

ریسک ها و خطرات سرمایه گذاری در تامین مالی جمعی

سرمایه گذاری در تامین مالی جمعی، مانند هر نوع سرمایه گذاری دیگری، علاوه بر فرصت کسب سود، با ریسک هایی نیز همراه است. آشنایی با این ریسک ها باعث می شود تصمیم آگاهانه تری بگیرید و با شناخت کامل وارد هر طرح شوید. در ادامه به برخی از سوالات متداول سرمایه گذاران در این زمینه پاسخ داده ایم.

آیا امکان دریافت اصل سرمایه قبل از اتمام طرح وجود دارد؟

خیر. در حال حاضر پس از سرمایه گذاری در یک طرح، امکان دریافت اصل سرمایه یا خروج از طرح تا زمان پایان دوره سرمایه گذاری وجود ندارد.

به همین دلیل توصیه می شود تنها بخشی از سرمایه خود را وارد هر طرح کنید که تا پایان دوره به آن نیاز نخواهید داشت. پیش از سرمایه گذاری نیز حتما مدت زمان اجرای طرح را بررسی کنید و با توجه به شرایط مالی خود تصمیم بگیرید.

عبارت «سود پیش بینی شده» یعنی چه؟

سود پیش بینی شده، برآوردی از میزان سودی است که انتظار می رود یک طرح در صورت اجرای موفق و مطابق برنامه به دست آورد. این عدد بر اساس اطلاعات مالی، برنامه اجرایی، پیش بینی درآمدها و هزینه های طرح محاسبه می شود و به سرمایه گذاران دید مناسبی از بازده مورد انتظار ارائه می دهد.

با این حال، همان طور که از عنوان آن مشخص است، این سود تنها یک «پیش بینی» است و تضمینی برای تحقق دقیق آن وجود ندارد. ممکن است عملکرد واقعی طرح بهتر یا ضعیف تر از پیش بینی باشد و در نتیجه سود نهایی نیز تغییر کند.

آیا میزان سود پیش بینی شده قطعی است؟

خیر. در تامین مالی جمعی، عددی که به عنوان "سود پیش بینی شده" اعلام می شود، برآوردی از بازده طرح است و به معنای سود قطعی یا تضمین شده نیست. میزان سود نهایی به عملکرد واقعی طرح، وضعیت مالی شرکت سرمایه پذیر و عوامل مختلف اقتصادی و اجرایی بستگی دارد.

آیا سود در تاریخ های اعلام شده حتما پرداخت می شود؟

خیر. تاریخ هایی که برای پرداخت سود یا تسویه اصل سرمایه اعلام می شوند، تاریخ های پیش بینی شده هستند و بر اساس برنامه زمان بندی اجرای طرح تعیین می شوند.

با توجه به شرایط عملیاتی شرکت سرمایه پذیر، روند اجرای پروژه و سایر عوامل موثر، ممکن است پرداخت ها زودتر یا دیرتر از زمان اعلام شده انجام شود. بنابراین سرمایه گذاران باید این موضوع را به عنوان یکی از ویژگی های طبیعی سرمایه گذاری در تامین مالی جمعی در نظر داشته باشند.

عبارت «بدون تضمین سود» به چه معناست؟

عبارت "بدون تضمین سود" به این معناست که هیچ شخص یا نهادی سود مشخص و ثابتی را برای سرمایه گذاری تضمین نمی کند.

ماهیت تامین مالی جمعی مبتنی بر مشارکت در یک فعالیت اقتصادی است و نتیجه سرمایه گذاری به عملکرد واقعی آن طرح وابسته است. همچنین از نظر ضوابط شرعی نیز تضمین سود در سرمایه گذاری های مشارکتی می تواند موجب ربوی شدن سرمایه گذاری شود.

البته این موضوع به معنای آن نیست که حتما سود طرح کاهش پیدا می کند یا پرداخت نخواهد شد. عموم طرح ها مطابق پیش بینی صورت گرفته عمل می کنند، اما از ابتدا هیچ تضمین قطعی نسبت به میزان سود وجود ندارد.

عبارت «بدون تضمین اصل سرمایه» به چه معناست؟

بر اساس ضوابط شرکت فرابورس ایران، تنها برخی از انواع تضامین مانند ضمانت نامه تعهد پرداخت صادره توسط بانک ها و صندوق های پژوهش و فناوری، توثیق سهام یا واحدهای سرمایه گذاری مورد تایید و بیمه نامه، به عنوان تضمین معتبر اصل سرمایه شناخته می شوند.

در مقابل، برخی تضامین دیگر مانند ترهین ملک، ضمانت شخص ثالث حقوقی، ضمانت نامه حسن انجام تعهدات و موارد مشابه، اگرچه از نظر حقوقی دارای ارزش و قابلیت پیگیری هستند، اما در چارچوب مقررات فرابورس به عنوان تضمین معتبر اصل سرمایه شناخته نمی شوند.

به همین دلیل، هرگاه تضمین یک طرح از این نوع باشد، سکو موظف است مطابق مقررات از عبارت "بدون تضمین اصل سرمایه" در اطلاعیه طرح استفاده کند.

این عبارت لزوما به معنای ناامن بودن طرح یا از بین رفتن سرمایه نیست، بلکه صرفا بیان کننده نوع تضمین مورد استفاده و الزامات افشای اطلاعات مطابق مقررات فرابورس ایران است.

مهم ترین ریسک های سرمایه گذاری در تامین مالی جمعی

تامین مالی جمعی یکی از روش های نوین سرمایه گذاری است که طی سال های اخیر با نظارت فرابورس ایران، جایگاه ویژه ای در تامین مالی بنگاه های اقتصادی پیدا کرده است. در این روش، سرمایه گذاران با مشارکت در طرح های مختلف، در سود و زیان ناشی از اجرای آن ها سهیم می شوند.

با این حال، همانند هر نوع سرمایه گذاری دیگر، تامین مالی جمعی نیز بدون ریسک نیست. شناخت این ریسک ها به سرمایه گذاران کمک می کند تا تصمیم های آگاهانه تری بگیرند و سرمایه خود را با مدیریت بهتری وارد طرح ها کنند.

در ادامه با مهم ترین ریسک های سرمایه گذاری در تامین مالی جمعی آشنا می شویم.

ریسک نقدشوندگی

یکی از مهم ترین ویژگی های تامین مالی جمعی این است که سرمایه تا پایان دوره اجرای طرح در اختیار سرمایه پذیر قرار می گیرد. بنابراین سرمایه گذار امکان دریافت اصل سرمایه یا خروج از طرح پیش از سررسید را ندارد.

به همین دلیل، توصیه می شود تنها بخشی از سرمایه ای را وارد این بازار کنید که تا پایان دوره به آن نیاز نخواهید داشت.

ریسک کاهش سود

در تمامی طرح های تامین مالی جمعی، سود اعلام شده به صورت «سود پیش بینی شده» درج می شود.

این عبارت به این معناست که سود نهایی بر اساس عملکرد واقعی طرح تعیین خواهد شد و ممکن است کمتر یا بیشتر از مقدار پیش بینی شده باشد.

به همین دلیل، نباید سود پیش بینی شده را معادل سود قطعی در نظر گرفت.

ریسک تاخیر در پرداخت

در برخی موارد ممکن است اجرای طرح با تاخیر مواجه شود یا سرمایه پذیر نتواند مطابق برنامه زمان بندی شده تعهدات خود را ایفا کند.

در نتیجه، پرداخت سود یا اصل سرمایه نیز ممکن است با تاخیر انجام شود.

ریسک نکول سرمایه پذیر

مهم ترین ریسک هر سرمایه گذاری، توانایی سرمایه پذیر در انجام تعهدات مالی است.

در صورتی که سرمایه پذیر با مشکلات مالی، عملیاتی یا حقوقی مواجه شود، احتمال عدم ایفای کامل تعهدات وجود خواهد داشت.

به همین دلیل، بررسی وضعیت مالی، سوابق اجرایی و توان مدیریتی شرکت متقاضی اهمیت زیادی دارد.

ریسک های اقتصادی

تورم، نوسانات نرخ ارز، تغییر قوانین، افزایش قیمت مواد اولیه، رکود بازار و سایر عوامل اقتصادی می توانند بر عملکرد طرح تاثیرگذار باشند.

این عوامل خارج از کنترل سرمایه پذیر هستند اما ممکن است بر سودآوری طرح اثر بگذارند.

ریسک انحراف از برنامه اولیه

گاهی ممکن است پروژه مطابق برنامه اولیه پیش نرود و اجرای آن با تاخیر یا افزایش هزینه ها همراه شود.

البته سرمایه پذیر موظف است منابع مالی را صرفا در چارچوب طرح مصوب هزینه کند و سکو نیز از طریق دریافت گزارش های دوره ای و گزارش حسابرس، اجرای صحیح طرح را پایش می کند.

ریسک عدم تضمین سود

ماهیت تامین مالی جمعی بر مشارکت در یک فعالیت اقتصادی استوار است؛ بنابراین هیچ شخص یا نهادی سود مشخصی را تضمین نمی کند.

به همین دلیل در تمامی طرح ها عبارت «بدون تضمین سود» درج می شود.

ریسک مربوط به اصل سرمایه

نوع تضمین هر طرح، نقش مهمی در کاهش ریسک سرمایه گذاری دارد.

در برخی طرح ها از تضامینی مانند ضمانت نامه تعهد پرداخت بانکی، ضمانت نامه صندوق های پژوهش و فناوری، بیمه نامه یا سایر تضامین مورد تایید فرابورس استفاده می شود و در برخی دیگر چنین تضامینی وجود ندارد.

به همین دلیل، سرمایه گذاران باید پیش از سرمایه گذاری، بخش تضامین هر طرح را به دقت مطالعه کنند.

ریسک انتخاب سکوهای غیرمجاز

یکی از مهم ترین نکاتی که باید به آن توجه شود، انتخاب سکوی دارای مجوز از فرابورس ایران است.

سرمایه گذاری از طریق سکوهای فاقد مجوز، می تواند ریسک های جدی برای سرمایه گذاران ایجاد کند.

پیش از هرگونه سرمایه گذاری، از معتبر بودن مجوز فعالیت سکو اطمینان حاصل کنید.

ریسک کمبود اطلاعات

یکی از اصول مهم سرمایه گذاری، تصمیم گیری بر اساس اطلاعات کامل است.

پیش از سرمایه گذاری، اطلاعات شرکت متقاضی، گزارش ارزیابی، قراردادها، تضامین، گزارش های مالی و سایر مستندات منتشر شده را مطالعه کنید و در صورت وجود هرگونه ابهام، از پشتیبانی سکو سوال بپرسید.

چگونه ریسک سرمایه گذاری را کاهش دهیم؟

اگرچه حذف کامل ریسک در هیچ سرمایه گذاری امکان پذیر نیست، اما می توان آن را مدیریت کرد.

چند توصیه مهم:

• فقط از طریق سکوهای دارای مجوز فرابورس سرمایه گذاری کنید.
• قبل از سرمایه گذاری، همه مدارک و مستندات طرح را مطالعه کنید.
• سرمایه خود را بین چند طرح مختلف تقسیم کنید.
• صرفا بر اساس نرخ سود تصمیم گیری نکنید.
• نوع تضامین هر طرح را بررسی کنید.
• مبلغی را سرمایه گذاری کنید که تا پایان دوره به آن نیاز نداشته باشید.
• در صورت وجود هرگونه ابهام، قبل از سرمایه گذاری با کارشناسان سکو مشورت کنید.